Muzeum Historyczne w Przasnyszu , powołane po upaństwowieniu społecznego Muzeum Ziemi Przasnyskiej mieści się pośrodku Rynku, na parterze zabytkowego ratusza.

Społeczne Muzeum Ziemi Przasnyskiej założone zostało pod patronatem Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Przasnyskiej. Oficjalne otwarcie Muzeum Ziemi Przasnyskiej nastąpiło 14 lipca 1980 r. We wrześniu 1982 r. walne zebranie członków TPZP podjęło decyzję o upaństwowieniu placówki, która z dniem 1 czerwca 1983 r. stała się oddziałem Muzeum Okręgowego w Ostrołęce.

Muzeum gromadzi zbiory w dwóch podstawowych działach: archeologicznym i historycznym. Zabytki archeologiczne pochodzą zarówno z przypadkowych znalezisk jak też prac wykopaliskowych prowadzonych w Przasnyszu i okolicy. Są wśród nich neolityczne siekierki, toporki, groty krzemienne i kamienne, odłupki krzemienne, naczynia ceramiczne kultury łużyckiej i przeworskiej, średniowieczne topory bojowe i groty do włóczni oraz naczynia aptekarskie z XVII w. 

W dziale historycznym gromadzone są eksponaty i archiwalia dotyczące historii Przasnysza i regionu ze szczególnym uwzględnieniem dziejów rzemiosła i handlu. Wśród zbiorów znajdują się monety, banknoty, odznaczenia i medale, militaria, wyroby rzemieślnicze. Do najcenniejszych zabytków zaliczyć należy sztandary cechów przasnyskich: kowali i złotników z 1866 r., stolarzy z 1925 r., szewców z 1923 r. Wśród zbiorów ikonograficznych znajdują się obrazy, grafiki, rzeźby i płaskorzeźby. Obrazy pochodzą głównie z plenerów malarskich organizowanych w Przasnyszu i okolicy w l. 1977, 1983, 1990, 1994, 1996 i 2002. W zbiorach muzeum znajdują się również obrazy olejne Olgierda Vetesco, płaskorzeźby Edmunda Majkowskiego i grafiki Wojciecha Ciesielskiego z cyklu "Stary Przasnysz". Bogato reprezentowane są archiwalia. Do najciekawszych należą dokumenty rzemieślnicze Karola Waltera z I połowy XIX w. Gromadzone są również dyplomy rzemieślników przasnyskich z okresu II RP, dokumenty wystawione przez różne instytucje w Przasnyszu na początku XX wieku i w dwudziestoleciu międzywojennym, zdjęcia szeroko obrazujące przejawy życia kulturalnego i społecznego oraz fotografie starego Przasnysza z I poł. XXw. Dużą grupę stanowią archiwalia związane z martyrologią mieszkańców Przasnysza (np. listy, karty z więzień i obozów). Istotne znaczenie przywiązuje się do dokumentowania przejawów kultu św. Stanisława Kostki, pochodzącego z pobliskiego Rostkowa oraz życia i działalności wybitnych przasnyszan: artysty plastyka Stanisława Ostoi-Kotkowskiego, pasjonisty o. Bernarda Kryszkiewicza i in. Do końca 2003 r. w dziale historycznym zgromadzono 2386 zabytków. 

Równolegle z gromadzeniem i opracowywaniem zbiorów prowadzona jest działalność wystawiennicza i popularyzatorska. Ważną formą działalności Muzeum jest organizowanie wystaw czasowych (ze względów lokalowych nie ma ekspozycji stałej). Od czerwca 1983 r. do końca 2003 r. zaprezentowano w salach Muzeum Historycznego 86 wystaw ze zbiorów własnych, innych placówek muzealnych, instytucji działających na terenie Przasnysza i osób prywatnych. Odwiedziło je w tym czasie 67.5 tys. osób (w 2003 r. - 6353). W 2000 r. Muzeum zorganizowało w Rostkowie stałą Galerię Św. Stanisława Kostki i sprawuje nad nią pieczę merytoryczną. Obok wystaw Muzeum Historyczne organizuje spotkania autorskie i promocje książek, od 2002 r. odbywają się tu "Stragany z Poezją" - spotkania miejscowego środowiska literackiego. Przy Muzeum istnieje podręczna biblioteka, licząca ponad 1000 tomów, z której zasobów korzystają licznie nauczyciele, uczniowie i studenci.

Piotr Kaszubowski

Kierownik Muzeum Historycznego w Przasnyszu

Muzeum Historyczne, ul. Rynek 1, tel. (029) 752 28 66.

Muzeum - czynne codziennie jest od   poniedziałku do piątku, w godz. od godz. 10:00 do 16:00.